Sercem w dwóch krajach

23 grudnia 2006

Nakładem wydawnictwa Lockert Forlag ma się ukazać jedyna w swoim rodzaju książka „Med hjertet i to land. Norsk-polske kulturforbindelser.” („Sercem w dwóch krajach. Norwesko-polskie pejzaże kulturalne.”), która dokumentuje wkład światowej sławy Polaków w kulturę Norwegii, przedstawia dorobek zamieszkałych tam twórców polskiego pochodzenia, jak również prezentuje sylwetki słynnych Norwegów związanych z Polską.

Promocja książki odbędzie się 15 lutego w Ambasadzie Rzeczpospolitej Polski w Oslo. Książka ta jest bogato ilustrowana. Jest w niej blisko trzydzieści, także kolorowych zdjęć, na jednym z nich Papież Jan Paweł II i król norweski Olav V na Zamku Królewskim w Oslo.

Jest to pierwsza publikacja dotycząca stosunków kulturalnych norwesko-polskich wydana w języku norweskim, a zarazem kontynuacja niezwykle ciekawej i osobistej książki „Od Ibsena do Twardowskiego. Polsko-norweskie pejzaże kulturalne”, wydanej w 2001 przez wydawnictwo Interlibro w Warszawie. Autorką „Sercem w dwóch krajach” jest Janina Januszewska-Skreiberg. Od ponad 30 lat publikuje ona artykuły w prasie polskiej, norweskiej i polonijnej – w Oslo, Sztokholmie, Londynie i Nowym Jorku. Opisuje w nich wydarzenia w świecie teatru i filmu, poezji i prozy, sztuk pięknych i literatury. Fragment „Sercem w dwóch krajach” ukazał się w jednym z największych norweskich dzienników - Dagbladet. Jest to ostatnia rozmowa autorki z Krzysztofem Kieślowskim. Tekst ten wydrukowano jednocześnie z pokazem filmów „Niebieski”, „Czerwony” i „Biały” w Norweskim Instytucie Filmowym w Oslo -Cinemateket, w 10 rocznicę śmierci wielkiego polskiego reżysera.

Pomysłodawczynią tego przeglądu była właśnie Janina Januszewska-Skreiberg, która nie tylko dokumentuje wydarzenia kulturalne z pozycji obserwatora, ale także jest ich inicjatorką. Jej głębokie, osobiste zaangażowanie, by podtrzymywać i czynnie kształtować powiązania kulturalne pomiędzy krajem, w którym mieszka, a krajem w którym się urodziła i wychowała, zostało w tym roku nagrodzone przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Srebrnym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". Nie było to zresztą jedyne odznaczenie autorki - w latach wcześniejszych otrzymała już odznakę "Zasłużony dla kultury Polskiej" oraz Złoty Medal przyznany przez Radę Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa.

Ważnym tematem książki "Sercem w dwoch krajach" są rozdziały o powiązaniach ludzi kultury Polski i Norwegii na przestrzeni dziejów. Współczesny nam, jeden z najwybitniejszych skandynawskich artystów fotografików Morten Krogvold utrwalił w kadrze muzyków Witolda Lutosławskiego oraz Krzysztofa Pendereckiego, a także filozofa Jeremiego Wasiutyńskiego. Witold Lutosławski przyjaźnił się z norweskim kompozytorem Arne Nordheimem. Światowej sławy norweski muzyk jazzowy, Jan Garbarek, skomponował muzykę do wierszy Wisławy Szymborskiej. Norweski pianista Thomas Tellefsen był uczniem Fryderyka Chopina. Wielki skrzypek norweski, Ole Bull, kompozytor „Polacca Guerriera”, przyjaźnił się z Henrykiem Wieniawskim.

Polska to państwo kultury - taka jest potoczna opinia wykształconych Norwegów o naszej ojczyźnie. Książka Janiny Januszewskiej-Skreiberg dostarczy im konkretnych przykładów i nazwisk. Będą oni mogli poznać autentyczne rozmowy i wydarzenia, które dzięki niezwykłej zdolności obserwacji i interesującej formie przekazu autorki, na pewno zapadną norweskim czytelnikom w pamięci.

Również i ten czytelnik, który zna „Od Ibsena do Twardowskiego”, będzie się mógł zapoznać z wypowiedziami i dokonaniami wybitnych Polaków, których nie było w polskiej wersji książki z przed 5 lat. W 2003 „Pianista” Romana Polańskiego zdobył nagrodę ekumeniczną na festiwalu filmów w Haugesund. W tym samym roku Jan Paweł II wydaje zbiór wierszy „Tryptyk rzymski”, który staje się bestsellerem w Polsce i we Włoszech. W 25 rocznicę pontyfikatu Ojciec Święty przyjmuje na audiencji parę królewską i norweskiego premiera.

Dla mieszkających w Norwegii Polaków książka Janiny Januszewskiej-Skreiberg jest ważna szczególnie. Po pierwsze, są w niej informacje o dorobku polskich artystów mieszkających w Norwegii od lat, jak architekt wnętrz Piotr Zamecznik, który m.in. zaprojektował aranżację muzeum miasta Oslo, czy reżyser teatralny Piotr Chołodziński, którego spektakle m.in: "Kurka wodna" Stanisława Ignacego Witkiewicza, pokazywał Teatr Narodowy w stolicy Norwegii. Po drugie, są w niej też unikalne wywiady z tymi, którzy już odeszli, z m.in: Stanisławem Grochowiakiem, Witoldem Lutosławskim, Czesławem Miłoszem, ks. Janem Twardowskim  jak i rozmowy z nieżyjącym już artystą malarzem Ryszardem Warsińskim, którego obrazy można obejrzeć w Muzeum Narodowym w stolicy Norwegii, czy profesorem Uniwersytetu w Oslo doktorem Jeremim Wasiutyńskim, który porzucił astrofizykę dla filozoficznej syntezy.

Jeśli chodzi o tłumaczy literatury, książka pozwala zapoznać się z sylwetkami profesora Ole Michaela Selberga i Jana Brodala po stronie norweskiej, po polskiej zaś z unikalnym wkładem wielkiego znawcy kultury norweskiej profesora Lecha Sokoła,  aktualnie pracującego nad zupełnie nowym, źródłowym przekładem dzieł Ibsena.

Książka omawia też najbardziej aktualne wydarzenia,  jak na przykład obchody Roku Krzysztofa Kieślowskiego, a także setną rocznicę śmierci Henryka Ibsena. Na tegorocznym Festiwalu Ibsenowskim wystąpił, dzięki inicjatywie autorki książki, Teatr Dramatyczny z Warszawy, prezentując sztukę „Kobieta z morza” tego wielkiego norweskiego twórcy.

Wreszcie, są w niej relacje z takich wydarzeń jak Dni Polskie w Trondheim „Polen 2006” gdzie wystąpili, między innymi, znakomita pianistka Joanna Maklakiewicz i Piotr Janowski, wirtuoz skrzypiec, profesor w Instytucie Muzycznym Barratt Due, który jako 16-letni chłopiec, w 1967 został laureatem V Międzynarodowgo konkursu im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu. „Sercem w dwóch krajach” prezentuje także informacje o tym co aktualnie dzieje się w kraju, na przykład, otwarcie Muzeum Powstania Warszawskiego, czy 31 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i 22 Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy 2006.

„Med hjertet i to land” - życie na obczyźnie rozszerza nasz świat osobistych przeżyć, naszą wiedzę i uczy nas kochać obydwa kraje. Mieszkając poza krajem urodzenia, nie tracimy naszej Ojczyzny, zyskujemy za to nową, która może nas zachwycać, i której powoli stajemy się częścią sami nie wiedząc kiedy. Wrodzona pogoda ducha, urok osobisty i zaangażowanie Janiny Januszewskiej-Skreiberg są przykładem, jak można z życia wybierać to co najlepsze i jak się tym dzielić z innymi.

Opisując pracę Andrzeja Wajdy nad filmem „Dr Korczak” w 1989 roku i rozmowę z tym wielkim polskim reżyserem, autorka cytuje słowa Janusza Korczaka: „Poeci to ludzie, którzy odczuwają silnie zarówno radość jak i smutek. Jak dzieci. Filozofowie to ludzie, którzy dużo myślą. Chcą poznać to, co najważniejsze - jaki jest sens wszystkiego. Znów - jak dzieci”. Autorka książki „Sercem w dwóch krajach” chce wszystko poznać i opisać, nie tracąc z pola widzenia tego co najważniejsze - uczuć i serca.

Autor: Joanna Hvalen