Spis treści
Stosunki Polsko-Norweskie
Wiek XIX
Lata powojenne
Wszystkie strony

Kontakty między Polską i Norwegią mają ponad tysiącletnią tradycję - sięgają początków państwowości i chrześcijaństwa w naszych krajach w X wieku. Historia wzajemnych stosunków nie zna wojen ani konfliktów, wiele jest natomiast przykładów sojuszniczej współpracy.

Pierwszy polski władca z dynastii Piastów, który zjednoczył słowiańskie plemiona i utworzył państwo polskie, Mieszko I (935-992) przyjął chrzest w 966 r. i od tego czasu Polska jest częścią zachodniej kultury chrześcijańskiej. W tym okresie następowała również chrystianizacja i kształtowała się państwowość Norwegii. Wówczas to nawiązane zostały pierwsze kontakty między panującymi władcami w naszych krajach. Świętosława, córka Mieszka I poślubiła duńskiego i norweskiego Króla Svena Widłobrodego (Sven Tjugeskjegg).

W końcu X wieku Król Norwegii Olav I Tryggvason (968-1000), który rozpoczął chrystianizację Norwegii, pojął za żonę polską księżniczkę Geirę, córkę Króla Polski Bolesława Chrobrego (967-1025).

Wczesna śmierć Geiry stała się przyczyną długotrwałej żałoby norweskiego monarchy, który przez kilka lat nie chciał ożenić się ponownie. Drugą żoną Olava I została księżniczka Tyra, była żona Bolesława Chrobrego. Obaj Królowie utrzymywali bliskie kontakty, opisana została m.in. wizyta Olava Tryggvasona na polskim Pomorzu. Król Olav zabiegał wówczas o poparcie Bolesława Chrobrego w walkach z Królem Danii Svenem, który był też rywalem polskiego monarchy w panowaniu na słowiańskim wybrzeżu Bałtyku. Bolesław Chrobry przyjął więc propozycję przymierza z Królem Olavem i wspomógł go flotą złożoną z 60 statków. Na Pomorzu znaleźć można też ślady wypraw Wikingów, którzy docierali do polskiego wybrzeża i założyli na wyspie Wolin swoją osadę Jomsborg.

W późniejszym średniowieczu kontakty polsko-norweskie były nieliczne, m.in. Król Polski Władysław Łokietek zawarł w 1315 r. przymierze z Królem Norwegii Haakonem V.

Polska koncentrowała się na stosunkach ze wschodnimi, zachodnimi i południowymi sąsiadami, zaś dla Norwegii najważniejsze znaczenie miały stosunki ze Skandynawią i Anglią. W okresie współpracy hanzeatyckiej rozwijał się handel i kontakty kulturalne między polskimi miastami nad Bałtykiem, głównie Gdańskiem a Bergen, dokąd polskie statki docierały ze zbożem.

Czasy uzależnienia od Danii i Szwecji

Od 1380 r. Norwegia przez 524 lata pozostawała pod obcym panowaniem. Uzależnienie od Danii a następnie od Szwecji powodowało, że skąpe są informacje o bezpośrednich kontaktach polsko-norweskich. Rozwój protestantyzmu w Norwegii też nie sprzyjał kulturalnemu zbliżeniu z katolicką Polską. Wiek XVII stał pod znakiem rywalizacji i zbrojnych walk między Szwecją a Polską o panowanie nad Bałtykiem, co doprowadziło do zacieśnienia współpracy z Danią. Polski oddział pod wodzą Stefana Czarnieckiego, dowódcy wojsk polskich w walkach ze Szwecją pośpieszył na pomoc Duńczykom w ich walce ze Szwedami. W 1657 r. podpisano przymierze polityczne między Polską, Danią i Norwegią skierowane przeciwko Szwecji. W końcu XVIII wieku Polska została opanowana przez Rosję, Prusy i Austrię i utraciła niepodległość na 123 lata. Polska Konstytucja z 3 maja 1791 r. i norweska konstytucja z 17 maja 1814 r. odegrały podobną doniosłą rolę w dążeniu obu narodów do utrzymania ich państwowej niepodległości. W XIX wieku idee niepodległościowe przyczyniły się do wzrostu wzajemnego zainteresowania elit polskich i norweskich sytuacją naszych krajów. Polskie powstania przeciwko zaborcom spotkały się z żarliwym poparciem Norwegów. Na łamach norweskiej prasy ukazywały się liczne artykuły wyrażające sympatię dla polskich powstańców. Polscy emisariusze docierali też do Christianii. Niewielka liczba powstańców, którzy musieli opuścić ojczyznę po powstaniu w 1830 r. osiedliła się w Norwegii – byli to pierwsi polscy emigranci na norweskiej ziemi.

Jednym z nich był Józef Waligórski, budowniczy kanału w Moss. Książę Konstanty Czartoryski poszukując w Europie poparcia dla sprawy niepodległości Polski przebywał w 1863 r. ze swoją misją także w Norwegii. Norwescy twórcy nie pozostawali obojętni na tragedię Polski. Poeta Henryk Wergeland sławił walkę Polaków o wolność. Polski zryw niepodległościowy stał się tematem płomiennego poematu Johana Sebastiana Welhavena Republikanie.